حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2111
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
گويند ، كه شهر پلّا « 1 » را او بنا كرد و بعدها آن را آپاما « 2 » ناميدند و اسكندريّه ايسّوس ، كه اكنون آن را آلكساندرت « 3 » نامند و در كنار درياى مغرب است ، نيز از او است . بهرحال شهرهائى ، كه در زمان سلكوس اوّل و ساير سلوكيها ساخته شد ، اينها بودند : اوّل - در چهار ايالت سوريّه سلوكى اين چهار شهر بنا شد : آنتيوخىيا « 4 » ( انطاكيّه ) - سلوكيّه پيهرى « 5 » لااديسه « 6 » - آپاما . انطاكيّه پاىتخت بشمار ميرفت ، ولى چنان كه بيايد ، سلوكيّهء كنار دجله از آن بزرگتر بود . اسم انطاكيّه از اسم پدر سلكوس است ، كه آنتيوخوس نام داشت و آن را در كنار رود ارنتس قديم ساختهاند . سكنه اوّلى انطاكيّه را از آنتىگونيا بعدّه 5300 نفر آوردند و بعد ، از شهر هراكله ( ارگله ) آسياى صغير و قبرس و جاهاى ديگر . اين شهر چهار محلّه داشت و هر كدام از ديگرى بوسيله خندقى جدا ميشد ، به همين جهت است ، كه سترابون شهر مزبور را « چهار شهره » « 7 » مينامد ، ولى آنتيوخوس - اپىفان تمام شهر را با خندق مشتركى محصور ساخت . چون در اين شهر حفريّات مرتّب و مسلسلى نشده است ، نميتوان نظر ثابتى راجع بقسمتهاى آن داشت ، ولى معلوم است ، كه بعض بناهاى آن از زمان امپراطوران روم بوده . اهالى اين شهر از يونانيها ، مقدونيها ، سريانىها تركيب يافته بود . يهوديها اينجا هم مانند اسكندريّه مصر زياد بودند و يوسف فلاويوس گويد ، كه سلكوس اوّل به آنها همان حقوق يونانيها را داد ( كتاب 12 ، بند 119 ) . يونانيها به هيجده دم « 8 » تقسيم ميشدند و هر دم ( يا جماعت ) مجلس مشورتى داشت . راجع بانطاكيّه بالاخره بايد گفت ، كه از حيث علوم و فنون بپاى اسكندريّه و شهر پرگام در آسياى صغير نميرسيد . انطاكيّه مركز خوشگذرانى و عيش و عشرت بود و معلوم است ، كه چون پاىتخت بشمار ميرفت ، سلوكىها آن را با معابد و ابنيه و عمارات عالى آراسته بودند .
--> ( 1 ) - Pella . ( 2 ) - Apama . ( 3 ) - Alexandrette . ( 4 ) - Antiochia . ( 5 ) - Seleucie de Pierie . ( 6 ) - Laodicee . ( 7 ) - Tetrapolis . ( 8 ) - Demes .